Medicijn uit Nieuwstad

De schildering van het Nieuw Jeruzalem, achter in de Bijbel, gaat die over de toekomst of over het heden?

Zien we daar de kerk zoals ze ooit zal zijn in volmaakte zuiverheid, het koninkrijk van God waarnaar we nu nog op weg zijn? Of vertoont de kerk nu al de trekken en althans iets van de glans van die grondstenen en die poorten? Zullen de volken ooit, op de jongste dag, de poorten binnengaan, of zijn ze nu al bezig hun vorstelijke en eenvoudige geschenken binnen te brengen?

Commentaren geven op die vraag merkwaardig genoeg in het algemeen geen antwoord. Die zijn geschreven door exegeten voor theologen. Voor meer hulp moeten we te rade in preken, meditaties, dagboeken, ietwat neerbuigend als ‘populair’ aangeduid, geschreven voor volbloed christenen.

Verward

Het is een nederige gedachte dat de gouden toekomst hemelsbreed verschilt van het miserabele bestaan hier in de vreemdelingschap. Aan de andere kant staan degenen die het hier en nu in het volle licht willen stellen en de handen uit de mouwen willen steken en deze hoofdstukken daarvoor graag ten nutte willen maken.

Elk van beide opvattingen brengt de risico’s van haar eenzijdigheid met zich mee. Een ideale stad alleen in het hiernamaals dreigt irrelevant te worden voor het hier en nu, en het verlangen ernaar wereldvreemd. Samen met mijn commissiegenoten ben ik erin geslaagd om op de Generale Synode van Zuidhorn in 2002 het lied ‘Jeruzalem, o stad zo hoog gebouwd’ (in het oudere Liedboek voor de kerken nummer 264) buiten de aanbevolen selectie te houden: vooral de gedachte dat ‘met haasten en verward’ ‘mijn hart u tegemoet gesneld’ is, vonden wij raar.

Aan de andere kant heeft het verlangen om het glanzende stadsgezicht toe te passen in het heden geleid tot tal van architectonische en sociale experimenten die meestal spoedig en altijd roemloos ten onder zijn gegaan.

Spreker

Dat wij hier niet direct duidelijkheid over hebben, heeft te maken met het feit dat dit een profetische tekst is. Bij profetische beschrijvingen kun je je soms afvragen: gaat dit over een nabije of over een verdere toekomst? Of: een toekomstige gebeurtenis wordt beschreven op een manier alsof die al heeft plaatsgehad. Dat is niet omdat de mensen van destijds minder scherp onderscheid zouden hebben gemaakt tussen verleden, heden en toekomst dan wij, maar omdat de profetie dat verschil minder essentieel vond voor haar boodschap. Tenslotte is de Spreker degene die is, die was en die komt – en die daarin anders is dan mensen.

Opb22-02, dLaten we ons concentreren op één element uit het visioen van de hemelse stad, de zinsnede over de bladeren van de levensboom. Dat kan dat ons helpen om boven het dilemma uit te komen.

“…De bladeren van de boom brachten de volken genezing.” Dat kan in een visioen, en het is vaak zo in dit visioen: Johannes ziet de stad, doorsneden met een rivier met een boom, of geboomte, aan weerszijden – het plaatje is niet helemaal helder – en hij weet er dan meteen bij waar die boom voor dient, wat die in de loop van de tijd oplevert, en wat voor resultaat dat heeft; in hoeverre hij dat nog in beeld ziet of op andere manier weet, doet er niet toe. De verleden tijd van wat Johannes zag en achteraf opschreef, gaat direct hierna over in de toekomstige tijd van de volmaakte stad zoals die eenmaal zal zijn.

Geneeskunde

Het behoeft geen betoog dat het gaat over de stad van de toekomst. Ook dit element: zulke bomen hebben we nu niet, zeker niet voor hele volken, verspreid als ze zijn over de wereld. De geneeskunde heeft zich ontwikkeld en dat gaat al maar door, ze viert triomfen (zeiden we in meer optimistische vooruitgangstijden), of bereikt althans indrukwekkende resultaten (zeggen we nu). Hier worden soms ziekten uitgeroeid. Maar dat is nooit definitief. Ziekten die hier verdwenen zijn, zoals malaria, woekeren elders in de wereld volop voort – rijken en rijke landen profiteren, maar de grote farmaceutische bedrijven beschermen hun patenten en in arme landen blijft de sterfte hoog. Nieuwe ziekten duiken op, epidemieën breken uit en kunnen zich, te meer in de tijd van globalisering en massaal reizen, opnieuw verspreiden. Strijd tegen ziekte is vechten tegen de bierkaai.

Ook deze zinsnede uit het visioen gaat over Nieuwstad; het is een belofte. Maar is die niet vreemd? In Nieuw Jeruzalem hebben mensen toch geen genezing meer nodig? In de nieuwe wereld zijn geen tranen en geen pijn, [21:4] geen inwoner zegt nog: ‘Ik ben ziek’. [Jes33:24]

Hier zien we nu duidelijk hoe deze profetie over de toekomst bestemd is voor ons nu. De toekomst stroomt over in het heden.

Op weg

‘Bladeren van de boom’ – dat doet denken aan geneeskrachtige kruiden. Het gaat hier niet over geestelijke, maar over lichamelijke gezondheid. Straks, ‘op die dag’, hebben we een nieuw, gaaf lichaam. De Heer maakt ons gezond. Hij is nu bezig daar naar toe te werken. In visionaire taal, hier: Hij doet dat met geneesmiddelen die uit die stad afkomstig zijn. De gezondheidszorg die Hij nu aan ons besteedt, is niet alleen maar van betekenis voor ons tijdelijk leven in deze wereld. Hij is met ons bezig met het oog op onze uiteindelijke permanente gezondheid. Die wordt weliswaar niet bereikt langs lijnen van geleidelijkheid. Maar een goed consult bij de dokter, een geslaagde operatie, medicijnen die je het leven hier een stuk draaglijker maken, zijn middelen in zijn hand om ons te helpen op weg naar volledig herstel, dat we straks zullen genieten.

Bij de hand

Wij gaan in blakende gezondheid die stad binnen. We komen niet in een vaag en ver ‘hiernamaals’ waarnaar de dood de poort is. We mogen volop leven in een stad een wereld, met een frisse, groene, geurende natuur, dank zij de niet-aflatende, grondige, goddelijke zorg van onze Dokter [“Ik, de HEER, ben het die jullie geneest”, Exodus 15: 26] voor ons lichaam.

Overvloedige zorg: ‘de bladeren van de boom’. Geneeskrachtige kruiden zijn hier zeldzaam, je moet ze zoeken of met veel zorg kweken. Hier in Nieuwstad zijn ze onmiddellijk bij de hand, volop, van een boom in uitbundige bladertooi, je kunt ze er zo afplukken, ze zijn klaar voor gebruik. Dat is genade – genade voor het lichaam.

Apotheek

Die hoop vervult zieken in deze wereld. Patiënten, gehandicapten, mensen in een rolstoel, mensen die voor de meest elementaire zorg van anderen afhankelijk zijn. Gewonden, slachtoffers van geweld, soldaten die moeten worden afgevoerd of achterblijven op het slagveld. Maar ook ieder christen die naar de dokter moet en bidt of de Heer de behandeling en de medicijnen wil zegenen. Of je dit geneesmiddel voor je ziet of niet, betekent een wereld van verschil in hoe je in het leven staat. Of ligt. Je mag het gelovig innemen.

Dit visioen heeft ook mensen gemotiveerd om voor hun zieke, gewonde of gehandicapte medemens te zorgen. Het heeft de stoot gegeven tot het stichten van ziekenhuizen, pest- en leprozenhuizen en asielen voor psychisch beschadigden – ook al dachten de stichters primair aan andere gedeelten uit dezelfde Bijbel. In kloostertuinen waar geneeskrachtige kruiden werden gekweekt was iets te zien van deze eeuwige boombladeren. Nu zie ik de enorme ladenwanden van de apotheek voor me.Opb22-02, c

Ebola

Ik denk aan verpleegkundigen en mantelzorgers. Aan artsen, medische onderzoekers en instrumentmakers. Aan de farmaceutische industrie, die om bijkomende redenen tegenwoordig vaak in een kwade reuk staat. Ik zie het licht uit Heilstad, dwars door de motieven van medici en onderzoekers, waarover ik niet oordeel, door het fris doorschijnende groen heen spelen. Ik zie het Rode Kruis bezig op slagvelden – dat zal helaas niet tot het verleden beperkt blijven – en overheden bijgelovige onderdanen voorlichten over ebola.

Dit visioen laat ons in een rechte lijn van hier en nu naar de eeuwige toekomst kijken. Horizontaal, lichamelijk, zoals wij kijken naar bomen en planten. Het laat ons uitkijken naar genezing. Meer genezing, totaler en blijvender, dan wij hier ooit meemaken, laat staan zelf kunnen realiseren. Maar wel: in een rechte lijn, die hier begint.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *