Het mysterie van Goede Vrijdag en Pasen

Zondag avondmaal gevierd. Enkele malen weer de woorden uitgesproken: zijn lichaam gegeven, zijn bloed uitgegoten, “om al onze zonden volkomen te verzoenen”.

In m’n achterhoofd heb ik de recente uitspraak van een Engelse theoloog: Vergeving van zonden zegt de mensen niets meer.

Nu kun je zeggen: dat is een kwestie van gewetensvorming. Dat vind ik in ieder geval óók.

Onopgeefbaar

Vergeving als de kern van het evangelie is onopgeefbaar. Het kan niet vervangen worden door opvoeding (Verlichtingseeuw) of positief denken en hoop (later, tweede helft twintigste eeuw). Het mag zelfs niet verwateren tot een therapeutische boodschap: ‘God houdt van je en heeft een geweldig plan met jouw leven’.

En vergeving blijft altijd een moeilijke boodschap, ‘niet naar de mens’. Want uiteindelijk kun je de behoefte aan vergeving pas zuiver voelen als je de heilige God zelf leert kennen.

Smal

Toch mogen we ons ook wel afvragen of de kerk met haar verkondiging niet mee verantwoordelijk is voor het onbegrip. Ook de kerk waar ik zelf bij hoor. Is de biografie van Luther, zijn psychische ontwikkeling, sinds de Reformatie niet nog altijd te veel ons model? En is het evangelie niet al te vaak goedkoop op een stuivertje geschreven: ‘Jezus is voor onze zonden gestorven’? Dat zinnetje zeiden catechisanten altijd als ze het antwoord op een vraag van mij niet wisten. En in de gezangen uit de piëtistische traditie tot en met ‘Opwekking’ lijkt het kruis vaak losgezongen van de mensenwereld.

Het probleem van de versmalling is in de lijdenstijd telkens opnieuw actueel. Christus is voor onze zonden gestorven, maar dan? De passiecultuur breidt zich nog steeds uit, maar waar blijft de opstandingsmuziek? Wie voert ‘The Resurrection’ op?

Nadruk

Ik heb wel gedacht: we staan te eenzijdig stil bij Christus’ lijden en sterven, we moeten meer de nadruk leggen op de opstanding, de overwinning, de blijdschap. Zeker in de praktijk van onze avondmaalsviering komen we daar te weinig aan toe. Als het daarom gaat, worden we de laatste tijd behoorlijk goed bediend, door Tom Wright (‘Surprised by Hope’) en de toenemende aandacht voor de Paastijd.

Maar ‘meer de nadruk leggen op’ is geen stevige methode voor de theologie. Een evenwichtsconstructie levert geen solide theorie op.

De Heidelbergse Catechismus doet het al beter met het begrippenpaar: ‘vergeving van zonden en eeuwig leven’. Die klanken klinken ook wel in de avondmaalsformulieren. Maar bij ‘eeuwig leven’ denken mensen vooral aan het hiernamaals.

Boekrol

Opstanding (relaxedradicaal.nl)
Opstanding (relaxedradicaal.nl)

Dank zij Goede Vrijdag: Pasen! Dat is een mysterie dat in het persoonlijke accent van grote theologen vaak juist niet genoeg uit de verf komt. (Zo twitterde ik ooit: Lees voor de betekenis van Christus’ kruis Vd Beek, voor die van zijn opstanding Tom Wright.) Christus heeft door zijn dood de overwinning behaald. De diepste duisternis leidt tot het meest stralende en verblindende licht. Die twee extremen, die wij in onze beleving zo moeilijk bij elkaar kunnen krijgen en in de loop van de tijd uitgesplitst hebben in een Goede Vrijdag- en een Paasbeleving, horen bij elkaar.

Doordat onze zonden vergeven zijn, kunnen we vooruit. Eindelijk weer, nieuw vooruit. Ook in dit leven al.

Niet alleen privé als christelijke individuen. Het geldt ook voor de wereld. Christus is ondergegaan om de hoogste positie te bereiken. De Gekruisigde is nu Heer in hemel én op aarde. Het Lam is de Leeuw. Hij ziet eruit alsof Hij geslacht is, maar Hij staat voor de troon en neemt de boekrol in zijn hand. God heeft, door vrede te brengen met zijn bloed aan het kruis, alles met zich willen verzoenen (Kolossenzen 1).

Om dat uit te zeggen heb ik aan mijn leven in deze wereld niet genoeg. Maar wat denk je van de volgende formulering aan de avondmaalstafel? ‘Christus’ lichaam is gegeven en zijn bloed uitgegoten om ons Gods koninkrijk te doen binnengaan.’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *