Eerlijke nieuwe wereld

Een eerlijker wereld hebben we niet alleen heel erg nodig, het is ook mogelijk, zei Henk van Houtum zo’n drie maanden geleden in de TROSNieuwsshow, Radio 1, op zaterdagmorgen. Het is een favoriet programma van mij, omdat het achtergronden bespreekt, en niet alleen van het nieuws, en omdat er tijd en rust is voor ieder verhaal.

Van Houtum was uitgenodigd in verband met nieuw verschenen bundel ‘Eerlijke nieuwe wereld’, waarvan hij een van de redacteuren was. Het onderwerp op zich boeide mij natuurlijk, maar meer nog het feit dat in dit geval de spreker geen kans kreeg zijn verhaal te vertellen. De interviewers zijn bekwaam, maar zij hebben ook de taak om vragen te stellen die vermoedelijk bij de luisteraars leven.  Van Houtum kreeg zo veel sceptische tegenwerpingen dat de vraag: “Maar hoe dan?” niet aan de orde kwam.

Daar wilde ik meer van weten! Het resultaat is mijn recensie in het Nederlands Dagblad (vrijdag 3 mei, katern Gulliver, E 0,50 voor niet-abonnees).

Wereldregering

Ergens in de jaren 1970-80 hoorde ik een toespraak van Prof. Douma, toen nog niet zo lang hoogleraar ethiek aan de Theologische Universiteit in Kampen, mijn alma mater. – Ik moet afgaan op mijn herinnering. – Hij sprak over de gereformeerde theoloog S.G. de Graaf, die ervoor pleitte te streven naar een uiteindelijke wereldregering. Dat zou kunnen helpen tegen de conflictueuze praktijk in de wereld van nu.

De Graafs pleidooi moet uit de tijd rond de wereldoorlogen stammen. Prof. Douma prees het betoog van De Graaf – zonder het pleidooi over te nemen – als een uiting van moedig christelijk ‘out-of-the-box’-denken (al zal hij die term nog niet gebruikt hebben).

 Utopie

De bundel ‘Eerlijke nieuwe wereld’ neemt wat afstand van het ideaal van een wereldregering en laat zien dat er alternatieven zijn. Maar het draait wel om de aanpak van in wezen hetzelfde probleem. Het kader is in dit geval de ongelijke verdeling tussen rijk en arm, maar daarbij komen conflicten onvermijdelijk aan de orde.

Zijn die wereldregering van De Graaf en het nieuwe boek niet allebei even utopisch? De titel ‘Eerlijke nieuwe wereld’, een sterke verwijzing naar Aldous Huxley’s ‘Heerlijke nieuwe wereld’, zinspeelt daar zelf op. De scepsis in de radio-uitzending is wel begrijpelijk.

Juist christenen zijn vaak huiverig voor utopieën. Bij een wereldregering denken ze vooral aan een beestachtige macht uit het boek Openbaring, herkenbaar in het Romeinse rijk uit die tijd en in Napoleon en Hitler. Maar is dat terecht?

 Streven

De uitspraak dat een eerlijker wereld niet alleen wenselijk maar ook mogelijk is, is meer een uitdagende binnenkomer dan dat die in de bundel wordt waargemaakt.

Maar het boek weigert om zich bij scepsis neer te leggen. En het draagt, voorzichtig maar doelbewust, materiaal aan om die scepsis te bestrijden. Het is zinvol om naar zo’n eerlijker wereld te streven. En het is niet uit te sluiten dat dat tot resultaat leidt.

 Visionair

Dat mogen christenen zich aantrekken. Tegenwoordig benadrukken we weer, tegenover allerlei bezwaarlijke en niet waar geworden idealen uit het verleden, dat het koninkrijk van Christus toekomstig is en dat we bescheiden moeten zijn in onze aspiraties in en voor deze wereld. Daarmee lopen we het risico dat we besmet worden met de scepsis uit onze omgeving. Die beestvisioenen uit Openbaring laten ons zien waar we rekening mee moeten houden en op voorbereid moeten zijn. Ze zijn niet bedoeld als uitgangspunt voor onze ethiek, voor ons handelen.

Christus is nu koning en niet alleen in de toekomst. Wij vestigen niet zijn koninkrijk op aarde. Dat kunnen we niet, dat hoeven we ook niet, en dat besef maakt ons ontspannen. Maar we werken hier wel in het perspectief ervan. Bescheidenheid in onze verwachtingen kan heel goed samengaan met visionaire aspiraties. Ons geloof in Christus’ regering mogen we uitwerken in plannen en projecten voor deze wereld. Daarbij zijn veel methoden en middelen uit het verleden bezwaarlijk of uitgesloten. ‘Niet door kracht – door mijn Geest’. Door die Geest mogen we ons volop laten leiden en bezielen, en dan kan er nog heel veel gebeuren. We mogen geloven dat er dan nog heel veel zál gebeuren. Het zuurdeeg is aan het werk. Wie weet wat we daarvan in deze wereld nog zullen zien!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *