Vrijheid – onbegrensd?

We zijn vrij! Dat gedenken we elk jaar op 5 mei. Dat is fundamenteel in onze grondwet: de grondrechten waar we in het publieke debat zo vaak naar verwijzen zijn vrijheden. Internationaal, universeel zelfs, geldt: de mensenrechten zijn vrijheden.

Ons land is geboren uit strijd voor de vrijheid. ‘De tirannie verdrijven’, zingt het Wilhelmus.

Het calvinisme heeft daarin een belangrijke rol gespeeld. Abraham Kuyper heeft dat op klassieke manier verwoord: ‘Het calvinisme, oorsprong en waarborg van onze constitutionele vrijheden’ (boektitel).

In de twintigste eeuw is dit vrijheidsideaal zich meer en meer gaan ontwikkelen in libertaire richting (‘libertair’, zeggen we; dat klinkt beleefder dan ‘libertijns’): de vrijheid om God te lasteren, ongeboren kinderen te doden en zich openbaar als tijdelijk seksobject aan te bieden.

Vrijheid ging gepaard met onverschilligheid: je bent vrij om te doen en laten wat je wilt, ik zal me er niet mee bemoeien, het kan me niet schelen. En met angstvalligheid: ik zal wel uitkijken om me te bemoeien met wat je doet, ik wil geen moeilijkheden, liever loop ik met een grote boog om je heen.

Christenen zijn niet helemaal vrij gebleven van dit denkklimaat.

Dit vrijheidsbegrip is problematisch geworden in de 21ste eeuw: sinds de opkomst van de Islam in het Westen en de verwoesting van de Twin Towers in New York. Moeten wij moslims in ons midden de vrijheid gunnen waar ze in onze samenleving recht op hebben, als ze er op uit lijken te zijn om de vrijheid van onze samenleving te ondermijnen en de Islam ook hier tot heerschappij te brengen?

Er is ook een andere lijn in het christelijk denken. God doet recht, er komt een oordeel! Een oordeel over de machten, de onderdrukkers, de schenders van mensenrechten. – Ja? Wel over hen, met name in andere landen, maar niet over de libertairen in ons eigen midden? Waar is de balans?

We doen er goed aan ons opnieuw te realiseren dat in de Bijbel het begrip vrijheid een andere inhoud heeft. Zeker, vrijheid is een centraal thema in de Bijbel! Verlossing, bevrijding… maar waarvan? En waartoe? Vrijheid vraagt verduidelijking!

Ik voer geen pleidooi voor de SGP-visie. Niet voor een theocratie. Of herkerstening. Niet voor een terugkeer naar welk verleden dan ook. Geen verleden is een onvermengde verwerkelijking van een ideaal. Het is trouwens realistisch om ervan uit te gaan dat je als christenen een minderheid zult zijn in de samenleving. Dat realisme is op de Bijbel gegrond.

Maar als je een politieke visie ontwikkelt is het toch goed om de vraag onder ogen te zien: wat als je achter jouw program een meerderheid zou weten te krijgen? Een toekomstideaal is ook onmisbaar om je niet terug te trekken op een verdediging van vrijheden uit het verleden die hoe langer hoe meer onder druk komen te staan, zoals de vrijheid van onderwijs.

Er is wel een onderscheid gemaakt tussen het christelijk geloof en meer objectieve waarden die voor politiek en samenleving in het algemeen zouden gelden, ook afgezien van het geloof. Iets als scheppingsordeningen, die passen bij Gods schepping. De Tien Geboden.

Maar het wordt steeds duidelijker dat dat niet vol te houden is. De al genoemde voorbeelden liggen op het terrein van de Tien Geboden: Gods naam niet misbruiken, niet doodslaan, niet echtbreken. De Tien Geboden zijn gegeven door God, de Vader van Christus. De schepping is zijn werk. Los van het christelijk geloof zijn deze principes niet evident. Zeker, we zullen als christenen zeggen dat het loslaten ervan rampzalig is voor de wereld; en we zullen ook ons best doen dat aan te wijzen. Maar dat is een geloofsstandpunt. Dat staat niet los van een oordelende God.

Christenen moeten zich niet terugtrekken op de verontschuldiging: “Wees niet bang, we zullen je vrij laten en je geen strobreed in de weg leggen”. Laten we eerlijk erkennen dat, als wij de meerderheid krijgen, er maatregelen zullen komen die libertairen onwelgevallig zullen zijn en gevoelig liggen bij ze. Wie vrijt in de Tweede Kamerbankjes of daar achter de microfoon vloekt zal tot de orde geroepen worden. Vanzelfsprekend? Nu misschien nog wel, maar… Wat is de consequentie van het libertaire standpunt? Wat vind je nu eigenlijk waard om tegen de islam te verdedigen?

1-7-2010

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *