Gluren

Het boulevardblad News of the World ging in de fout, maar de lezers zijn ook verantwoordelijk. Waarom willen we lezen over het privéleven van rijke en vooraanstaande mensen? En dan vooral over hun scheve schaatsen en schuine marsen? Waarom willen we doordringen in de ellende van slachtoffers en nabestaanden na een moord of een oorlog?

Het verschijnsel doet zich over een brede linie voor. Van royalty willen we alles weten. Het huwelijk van William en Kate trok miljoenen kijkers over de hele wereld. Het is moeilijk om het privéleven van hooggeplaatsten af te schermen, ook al begrijpen we dat dat nodig is. Maar is het verkeerd om in de Greet Hofmans-affaire achter de schermen te willen kijken? Nu niet meer misschien; maar toen dan wel?

Acteurs en actrices en popsterren profiteren juist van de publiciteit. De nadelen nemen ze meestal, zij het knarsetandend, op de koop toe.

Ziekte

Er is een heel genre van historische romans en films, waarin het vooral gaat over de zwakheden van de geprivilegieerde klasse. Ook detectives als van Agatha Christie bewegen zich in dat milieu. Goed, je kunt zeggen: dat is fictie, dus daar is niks mis mee. Maar toch: waarom trekt juist die wereld ons zo aan? Waarom kijken we naar het drama van koning Oidipous en dat van prins Hamlet van Denemarken?

Natuurlijk kunnen we de neus ophalen voor sensatiekranten en roddelbladen. En elkaar de les lezen over voyeurisme. Discussies gaan meestal over de vraag: waar liggen de grenzen? Maar is het altijd alleen maar de ander die ervan geniet? Laten we het nu eens hebben over: wat drijft ons om te bukken voor het sleutelgat, of op onze tenen voor de muur te gaan staan en onze hals te rekken? Is voyeurisme misschien een ziekte, waar je van kunt genezen? Zo ja, is genezing wenselijk?

Delen

We zijn op zoek naar herkenning, en daarin naar erkenning, van onszelf als mens. Van onze emoties, en onze moeiten met het leven. We willen dat allemaal geprojecteerd zien op een groot scherm, in het leven van mensen die we op de een of andere manier groot vinden: doordat ze een vooraanstaande plaats innemen, of doordat ze iets groots hebben meegemaakt. We willen het menselijke uitvergroot zien, om inwendig te kunnen uitroepen: Ja, zo is het!

Positief en negatief. We willen ons identificeren met sprookjesprinsen en prinsessen. We voelen ons bij ze betrokken, zij horen toch bij ons? We fantaseren dat we ook zo gelukkig kunnen zijn, en een klein beetje voelen we ons ook zo. We dromen ervan zelf ook een beroemde voetballer of zanger te worden. We nemen ons dat – als we jong zijn – misschien wel voor. Maar ook als dat niet kan, delen we toch een beetje in de glorie.

En, omgekeerd: in de ellende van de ander herkennen we, uitvergroot, onze eigen gevoelens van verdriet, rouw, angst, mislukking, eenzaamheid, kwetsbaarheid. Zo is het leven. Dit kan ons allemaal overkomen, ook degenen die veel meer bevoorrecht zijn dan wij.

Hoekje

Maar tegelijkertijd, aan de andere kant: we kijken nu naar anderen. Dat is veilig. Zo erg als met die ander is het met ons niet. Wie hoog klimt, kan, en zal waarschijnlijk, des te dieper vallen. Wij kunnen ons behaaglijk schurken in ons kleine hoekje, onze onbeduidendheid. Van daaruit verkneukelen we ons in leedvermaak. Niemand merkt het, wij vallen niet op.

En mensen die het ver geschopt hebben bewonderen we. Dan kunnen wij er genoegen mee nemen dat we het zelf niet zo ver schoppen. Zij vertegenwoordigen ons wel. Wij kunnen achter ze wegduiken.

Hier is de remedie: zelf iemand zijn. En genoegen nemen met wat je bent. Dat leer je als christen: God houdt van mij, Hij heeft gewild dat ik zijn beeld zou zijn. In goede en kwade dagen.

Dan kun je het sleutelgat rustig voorbij lopen. Dan kun je betrokken zijn bij anderen die echt jouw naasten zijn, waar jij dicht bij staat. Fantasie is leuk, en soms leerzaam, maar die zinkt in het niet bij de werkelijkheid.

8-9-2011

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

mushroom coffee