Overheid, kerk en de armen

De staat is er voor de gerechtigheid. De barmhartigheid moet ze aan de kerk overlaten. Die visie is in christelijke kring fel verdedigd; ik heb dat zelf nog meegemaakt. Eén dominee ging tot het Europese hof in Straatsburg om vrijgesteld te worden van de AOW en het betalen van premie daarvoor. De Algemene Bijstandswet (ABW) stuitte op breder verzet.

De discussie had een eeuwenlange voorgeschiedenis in Nederland, maar in de twintigste eeuw waren christenen bang voor het socialisme. De staat trok alles aan zich en kreeg veel te veel macht. In Rusland heerste het communisme nog. De barmhartigheid in de kerk zou kwijnen: de staat zorgt wel voor degenen die financiële steun nodig hebben.

Andere christenen waren overtuigd voor staatszorg of zagen er althans geen probleem in.

Die discussie was aan het begin van de eenentwintigste eeuw verleden tijd, althans in Nederland (in Amerika ligt het anders). Niet het socialisme was het grote gevaar, maar het liberalisme, dat de vrije markt hoog in het vaandel voerde. Met een knipoog naar de ‘Zalmnorm’ kwam de ChristenUnie met de ‘Psalmnorm’: de overheid moet, naar Psalm 72, een schild voor de zwakken zijn!

In een tijd van krimp

Nu, zo’n tien jaar later, ziet het landschap er weer anders uit. De economie groeit niet meer en zowel de staat als particulieren gaan gebukt onder schulden. De kerk begint weer een eigen taak te zien voor de arme kant van Nederland, om in te springen waar de staat gaten laten vallen. Overigens blijven zowel kerken als christelijke politieke partijen een beroep doen op de overheid om haar sociale zorgplicht te blijven nakomen.

Terugkijkend was de discussie misschien gedeeltelijk een luxeprobleem. Het geld was er, maar wie moest het verzamelen, beheren en uitdelen? Competentiekwesties zullen er wel blijven. Maar als de middelen schaarser worden, komt de roep om barmhartigheid des te meer op ons allemaal af. Ook als de overheid de belastingen en premies niet kan verlagen, blijft er daarnaast nood waar de kerk, en de christenen individueel, de ogen, de portemonnee en het hart niet voor kunnen sluiten.

God zij geprezen als er christenen zijn die, te midden van alle discussies, zelf echt barmhartig zijn; nog steeds of opnieuw. Of het nu via kerkelijke organen, particulier initiatief of via overheidskanalen gaat.

 15-11-2012

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *