Komt de Rijn bij Lobith in ons land?

De Rijn komt bij Lobith in ons land. Dat gegeven hebben generaties leraren, al vanaf dat ze nog schoolmeesters heetten, er bij hun leerlingen op didactisch meer of minder verantwoorde wijze ingeramd.

Maar het klopt niet. Het gaat me er nu niet om dat het eigenlijk een andere plaatsnaam moet zijn, zoals ik heb horen beweren. Wie zoiets zegt is een echte schoolmeester.

Het klopt niet, omdat het een verkeerd beeld suggereert. Alsof er eerst een land genaamd Nederland was met een bepaalde grens en een stadje Lobith daar dichtbij. En vervolgens de Rijn er aan kwam, vanuit Duitsland, en zich afvroeg: waar zal ik eens dat land binnengaan? Niet bij Venlo. Daar is een grensovergang met douane, en wat ik allemaal meesleep wil ik graag voor mezelf houden. O kijk, daar, bij dat stadje Lobith, daar is nog wel een gaatje waar ik doorheen kan glippen.

Batavieren

Natuurlijk is het heel anders. De Rijn was er het eerst. Hoe zouden anders de eerste bewoners, de Batavieren, die af hebben kunnen komen zakken? Want al klinkt dat een beetje zakkerig, toch neem ik dat schoolzinnetje nog steeds voor waar aan. Vervolgens begonnen de mensen huizen te bouwen, in clusters, en zo ontstond er een plaatsje, dat, weer veel later, Lobith genoemd ging worden.

Daar liep toen natuurlijk nog geen grens. Een grens schuif je als een draadje heen en weer. Even een afdeling soldaten en een bekwame commandant en hup, ligt de grens weer een paar kilometer verderop. Goed, op een gegeven moment lag die grens ergens in de buurt van Lobith, en toen vonden die militairen het mooi geweest, tot op vandaag.

De juiste versie van het lesje zou dus zijn: Daar waar Lobith aan de Rijn ligt, loopt de grens van ons land.

Opvarenden

Alleen, dat klinkt niet fraai. Bovendien verraadt deze zin al te duidelijk de zinloosheid van dit stukje onderwijs.

Waar in de oorspronkelijke versie de Rijn gepersonifieerd is als actief onderwerp, stel ik voor van onszelf uit te gaan. Ik pleit niet voor egocentrisme van ons als mensen, maar wij zijn nu eenmaal degenen die de les formuleren en overdragen aan jonge mensen, met de bedoeling dat zij er enig profijt van hebben.

Deze benadering leidt tot de volgende poging: De Rijn volgend ga je bij Lobith de grens naar Duitsland over.

Fraai vind ik het nog steeds niet, maar we zijn verder gekomen. In ieder geval heeft deze uitspraak nut voor de praktijk. Er zijn mensen die langs de Rijn reizen. En al is er geen grens meer te bekennen en komt er geen douane aan boord, zodat je ongemerkt een ander land binnenglijdt, het is toch goed te weten wanneer je op een vreemde taal moet overgaan.

Te vrezen valt alleen dat de meeste opvarenden zo’n Rijnreis pas maken als ze al dit soort schoollessen al lang vergeten zijn.

25-8-2011

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *