Hoe schrijf je over ‘onverbondenheid’?

Over mijn boek: ‘Verbondenheid is kostbaar’,
Uitgeverij Woord en Wereld, 2014

‘Onverbondenheid’ was het onderwerp waar ik over zou schrijven, op verzoek van de redactie. In het woord hoor ik direct de bezorgdheid. De kerk is bezorgd dat leden minder de diensten bezoeken. En de een na de ander zegt z’n lidmaatschap op. Hulpverleners lopen tegen op tegen eenzaamheid en isolatie waar mensen onder lijden: het is ieder voor zich, zorg dat je aan je trekken komt en zo niet dan ziet niemand je staan.

Gratis

Hoe schrijf je daar een boek over? Ik zag direct een grote valkuil. Je gaat eerst beschrijven hoe groot en ernstig de problematiek wel niet is. En dan moet er ook een grote oplossing komen. Dan moeten we een heleboel gaan doen om de nood te lijf te gaan. Ik word al moe als ik aan zo’n verhaal denk. Moedeloos: ik ben bang dat we er zo niet uit komen, dat het aanmodderen blijft. Ook al zijn er een heleboel mensen – ik ken er al heel wat – die er van harte de schouders onder willen zetten.

Verbondenheid – daar moest het over gaan! Positief! Dat ik die insteek kon kiezen komt voort uit mijn geloof. Verbondenheid komt van God. En die krijgen wij, gratis. Zo is Hij. Hij sticht van zijn kant verbondenheid. Daar moeten wij het van hebben.Verbondenheid5

Conservatief

Daarmee kon ik me bevrijden van twee algemeen gangbare benaderingen. De eerste is de statische: we gaan uit van de bestaande verbondenheid, of eigenlijk ons idee, ons gangbare ‘visioen’ van verbondenheid, en proberen daar zo veel mogelijk van overeind te houden, tegen het verval in. Deelname aan de kerkelijke structuur, kerkdiensten en de rest, blijven aanmoedigen en zo aantrekkelijk mogelijk maken. Consolidatie, conservatie, met een negatief  voorteken: met z’n allen de schouders tegen de muur die dreigt om te vallen.

Dat statische klinkt vaak door in het kerkelijk theologisch spreken over het verbond. Je bent er in, anderen zijn er buiten. God houdt het verbond in stand. Het is zaak dat wij er in blijven.

Uitnodiging

Ik geloof in de levende God. Hij is actief. Hij heeft het verbond gesloten, en daarmee schiep Hij iets nieuws. Hij vernieuwt het verbond, en dat is een geweldige actie. Hij leeft en beweegt, vandaag nog. Het christendom is in wezen missionair. Jij bent geroepen, uitgenodigd, jij wórdt geroepen, en anderen ook. Gods werk gaat door, Hij blijft roepen, Hij sluit niemand uit, en er komen dan ook steeds meer mensen bij. De verbondenheid, het verbond dat van Hem uitgaat is dynamisch. Ik gebruik dan ook graag het woord ‘verbinding’.

Dat zet meteen onze activiteit in een ander licht. Wij houden de verbondenheid niet in stand, wij redden die niet. Wij antwoorden op zijn uitnodiging, wij reageren op zijn actie, wij laten ons verbinden. Niet automatisch; het is aan ons om te antwoorden op die oproep. Door Hem, door zijn kracht, kunnen wij werken aan verbinding: de verbanden die Hij legt dankbaar aannemen, respecteren, onderhouden, en uitbreiden.

Daarbij is het zaak om consequent de verbinding die Hij is aangegaan voorop te zetten. Hij is begonnen met Zichzelf aan ons te verbinden, en ons aan Hem. Alleen dank zij Hem zijn wij, en worden wij, ook aan elkaar verbonden.

Heilig

Er is nog een andere algemeen gangbare benadering die ik meende te moeten vermijden. Dat is dat we menen alleen maar de verbondenheid zo veel mogelijk te moeten bevorderen, en daar dan ook werk van gaan maken.

In de Bijbel is dat anders. God is heilig. De verbondenheid is begrensd. Er is ook verbondenheid die je niet moet willen. Omdat Hij die niet wil.

Dit is een gevoelig onderwerp, gezien de geschiedenis van de kerk: dat is voor een belangrijk deel een geschiedenis van conflict, met alle ellende van dien.

Registers

Op dit punt kon ik iets inbrengen wat me al heel lang bezighoudt. De traditionele, gereformeerde theologie kijkt vaak eenzijdig naar wát de Bijbel zegt en niet zozeer naar hóe die het zegt. Dat hoort toch ook bij de Bijbel, bij wat ze ons te zeggen heeft? En dat heeft toch ook gezag?

De apostelen schreven brieven: daarmee onderhielden en bevorderden ze de verbinding. Tegelijkertijd waarschuwden ze: kijk voor die-en-die mensen uit, vermijd de verbinding met ze! De brieven bieden een grote variatie aan duidingen van conflicten. Het is onvoorstelbaar over hoeveel verschillende registers Paulus beschikt, die hij afwisselend opentrekt. Een sterk voorbeeld is 2 Corinthe, een brief die me al vanaf m’n studententijd intrigeert, maar die in de Verbondenheid1theologie stiefmoederlijk behandeld is.

Hoop

Ook hier is het weer niet zwart-wit: mensen zijn niet óf trouwe belijders óf ketters, goede gemeenteleden óf tuchtwaardig. Soms wel, maar lang niet altijd. Al lezend word je meegetrokken in een dynamisch proces van aantrekken en op je nummer gezet worden. Ik laat dat in mijn brochure uitvoerig zien. Ik trek geen gedetailleerde conclusies over hoe we vandaag met verschillende soorten mensen zouden moeten omgaan, dat zou veel te ver voeren. Het gaat me er maar om dat we eerst eens op deze manier de brieven lezen.

Tenslotte behoort tot gelovig leven (op het punt van verbondenheid en onverbondenheid) dat je nu nog met onvolmaakte verbondenheid leeft, in de vaste hoop op de volmaakte verbondenheid straks. Ook dat gaat in tegen onze gangbare aspiraties: we willen het nu, we willen dat wij zelf of anderen het tot stand brengen. Hoop op God, hou vol, is het devies.

Verbondenheid is kostbaar. Uitgeverij Woord en Wereld 2014.
Cahier 99
Auteur: drs. Piet Houtman
Jaar: 2014
Aantal blz.: 88
ISBN nr: 9789491943010
Prijs: € 11,-
Bestel hier:
http://www.woordenwereld.nl/cahiers/8-startpagina/66-bestel-nummer-nader-bekeken.html

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *