Vluchtelingen – deal with it

Stel dat over een jaar of wat onze diepste angst werkelijkheid wordt. Nederland wordt overstroomd door vluchtelingen. We gaan Libanon en Jordanië achterna. Naast het geweld in het Midden-Oosten zijn door de klimaatverhitting nog veel meer mensen uit Afrika op drift geraakt. Ze zijn opgerukt via de Balkanroute en over de Middellandse Zee, doorvluchtelingen7gedrongen voorbij Griekenland en Italië, gedreven door overlevingsinstinct, en daar kunnen wij niet tegenop. Hekken en muren werken niet meer en leiden alleen nog maar tot taferelen waar we ons om humanitaire redenen voor schamen. Tussen de tien procent die we asiel verlenen en de tien procent die we afwijzen kunnen we binnen de tachtig procent, alleen al vanwege de aantallen, niet het kaf van het koren scheiden.

Stel je dat nu eens voor, vanuit de gedachte dat je het beste met je angsten kunt omgaan door ze concreet te maken. Wat zou dat met zich meebrengen? Ik zie, als in een droom, een aantal beelden voor me.

“Bloed, zweet en tranen”

Om te beginnen zijn dan veel discussies waar we nu veel tijd en energie in steken – ‘Slachtoffers of gelukzoekers? Mag wel van ons verwacht worden dat we ze opnemen? Hoe voorkomen we met goed fatsoen dat de deur meer dan een heel klein kiertje opengaat?’ – achterhaald. Het eerlijke verhaal moet verteld worden. Laten we hopen dat er een politicus aan het roer staat die dat, door de nood gedreven, aandurft. Een staatsman – op dat moment.

Eindelijk ontwaakt Den Haag uit het maakbaarheidsoptimisme. De geest van Churchill staat op: “…Bloed, zweet en tranen”. Wat was Nederland, terugkijkend, een rustig land vergeleken bij de sociale spanningen waar de samenleving nu van zindert. De chaos moet het hoofd worden geboden. Offers moeten worden gebracht. Het verzet daartegen laait op.

Verwachtingsmanagement

Er wordt een nieuw bestuurslichaam in het leven geroepen met bevoegdheden waarbij die van het oude COA in het niet vallen. Ondemocratisch! wordt er geroepen. Maar in de nieuwe Tweede Kamer is er, al duurt het felle debat tot in de vroege morgenuren, een meerderheid voor, en afgezien van incidentele ophef over een bestuurder functioneert het orgaan naar behoren.

Met alle nieuwkomers wordt een gesprek gevoerd. Nadat ze gerustgesteld zijn dat ze niet worden teruggestuurd, mogen ze vertellen: wat verwacht je van je verblijf hier? Ambtenaren zijn gespecialiseerd in verwachtingsmanagement: aspiraties de grond in boren. Je begint met bed, bad en brood en niet met het paradijs van sociale voorzieningen dat de eigen bevolking sinds als vanzelfsprekend beschouwt; en volgens maatstaven die teruggeschroefd zijn tot wat in de gegeven omstandigheden haalbaar is. Probeer gerust hier een bestaan op te bouwen, maar niemand garandeert je dat het lukt. De Nederlanders zitten niet bepaald op je te wachten. Je moet je als gast gedragen, geen kapsones, en als het je niet bevalt mag je gerust terug. Wangedrag wordt streng gestraft.

Toontje lager

Dat laatste consigne wordt ook de bevolking die hier al langer of korter wortels heeft, te verstaan gegeven. Dim het geroffel op of onder tafel om die 24/7 fontein van voorzieningen en genietmomentjes die je als je vanzelfsprekend recht was gaan beschouwen. Zing een toontje lager en vraag wat jij kunt doen voor je land. Aanzetten tot vreemdelingenhaat kunnen we in deze omstandigheden niet hebben; bepaalde typen politieke correctheid evenmin. Aan de rechtsstaat wordt niet getornd, maar wel treedt ook in de jurisprudentie een geleidelijke verschuiving op in wat als redelijk en billijk geldt.

Getto’svluchtelingen12

Waar ooit nog een uitbreidingsplan, een Vinexlocatie of een bedrijventerrein niet doorging, verrijzen nu barakken. De toegestroomde vreemdelingen worden zelf aan het werk gezet in de bouw en het onderhoud van meer definitieve onderkomens, want voorrang voor bestaande woningen is verleden tijd. ‘Barakvaders’ en ‘wijkwachters’ worden niet alleen ingeschakeld om volgens het Haagse Schilderswijkmodel spanningen te doen afvloeien, maar krijgen ook extra bevoegdheden om escalaties in de hand te houden. Media reppen verontwaardigd van ‘getto’s’, meten incidenten breed uit en geven enkele ontevreden bewoners een podium.

Werkgelegenheid

Vluchtelingen moeten hun eigen eten klaarmaken en zo veel mogelijk zelf verbouwen, hun eigen markten runnen en hun eigen voedselbanken bemensen. Op hun eigen scholen kunnen hun eigen leraren hun kinderen lesgeven. Er zijn vast en zeker ook wel bekwame artsen onder hen. Ze scheppen met hun komst en verblijf hun eigen werkgelegenheid. Religieuze en culturele verschillen leiden meer dan eens tot kortsluiting, maar geleidelijk, door schade en schande wijs wordend en zo nodig bijgestuurd met een stevige hand, ontdekken ze dat ze elkaar maar het beste kunnen helpen.

Noodtoestand

Naast Pegida-achtige demonstraties die met spandoeken en megafoons door de straten trekken, staan er ook buschauffeurs en andere Nederlanders op die de nieuwkomers welkom heten. Vrijwilligers zetten zich in om te helpen bij de eerste opvang en om ze in Nederland wegwijs te maken. De creativiteit waar kennisland Nederland prat op gaat, van ingenieurs tot sociale wetenschappers, wordt ingeschakeld. Eerste stappen tot integratie worden gezet. Van de aanvankelijke noodtoestand gaan geleidelijk de scherpe kantjes af.

Humaniteit blijkt niet alleen maar soft te zijn en ook niet altijd te kunnen zijn. Sommige nieuwkomers zullen teleurgesteld teruggaan. Anderen vertrekken weer met nieuwe hoop voor hun vaderland. vluchtelingen2

Het lijkt een beetje, een klein beetje, op oorlogsomstandigheden: het brengt het beste en het slechtste in mensen naar boven. Welk van beide wordt beeldbepalend? Dat is open.

Journalisten, en later historici, zullen geleidelijk overgaan van een zwart-witbeeld (met overwegend zwart) naar nuances van grijs. Zoals het altijd geweest is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *