Verdraagzaamheid

“In mijn staat kan iedereen op z’n eigen manier zalig worden”, zei Frederik II, de Grote. Wat een opluchting, die godsdienstvrijheid uit de tijd van de Verlichting, na een paar eeuwen Inquisitie en godsdienstoorlogen. Mensen hadden goed en bloed geofferd voor hun geloof. Tegelijkertijd hadden de vorsten in Europa een enorme ravage aangericht, waarbij machtspolitiek een niet te verwaarlozen motief was.

Zoiets doen we gelukkig niet meer in dit deel van de wereld. We huiveren van het moslimfundamentalisme dat vandaag de dag slachtoffers maakt. Dat komt van een andere planeet.

Fundamentalisme is een van de ergste scheldwoorden. In sommige uithoeken van het christendom is althans verbaal de onverdraagzaamheid nog lang doorgegaan. En organisatorisch, niet te vergeten. Gelovigen vochten elkaar in leergeschillen de tent uit, opgehitst door hun leiders. De ‘rabies theologorum’, de hondsdolheid der theologen, raasde en stichtte een onontwarbaar kluwen van denominaties en sekten.

Gelukkig heeft de verdraagzaamheid gezegevierd en is zelfs de eeuw van de oecumene aangebroken. Kerken vonden elkaar, en dat ze elkaar omhelsden is te sterk gezegd, maar ze legden hun geschillen bij.

Ruimte

Je kunt op allerlei punten van mening verschillen, maar de vraag is: hoe ga je daarmee om?, zei onlangs nog iemand uit zo’n brede, gefuseerde kerk tegen me. (Nee, geen volkskerk. Ze betreuren de kwijnende statistieken van het christendom en zijn op zoek naar de missionaire kerk, maar, geluk bij een ongeluk, het begrip volkskerk kleeft ze niet meer aan. Eén gevoelig punt bij de fusie verdween zo vanzelf.) Wij geven iedereen de ruimte, zei een ander, zelfs die dominee die het bestaan van God in twijfel trekt, in de hoop dat hem zelf ooit de ogen opengaan.

Tolerantie, inclusiviteit, pluralisme – het schijnen de grootste christelijke deugden te zijn. En inderdaad, in de Bijbel staat: “Verdraag elkaar”. Ik krijg vaak de indruk dat die mensen die zo verdraagzaam zijn daar nogal zelfvoldaan over zijn. Wat kunnen ze tekeer gaan tegen de restanten van het ras die durven reppen van het bestrijden van dwaalleer! Niet dat ze die anderen niet verdragen, o nee, dat zou tegen hun principes zijn. Ze behandelen ze wel met de vriendelijkheid van bezoekers van een natuurreservaat.

Supermarkt

Ik krijg soms de indruk dat ze denken dat andersdenkenden door hun verdraagzaamheid zalig kunnen worden. Zou het werkelijk zo zijn: een brede kerk maakt meer mensen zalig? God is breder dan ons eigen kleine kerkje, weten we al lang. Zou God net zo breed zijn als onze praktisch oeverloze kerk?

Zouden ze God dat horen zeggen? Jongens, dames en heren, bij mij kun je allemaal op je eigen manier zalig worden? Ezechiël kreeg nog de pin op de neus dat hij mensen moest waarschuwen, en Paulus zei nog dat iemand die iets verkondigde in strijd met het evangelie, vervloekt zou zijn. Maar dat schap in de Bijbelse supermarkt kun je rustig voorbij lopen. Of zijn er misschien allerlei goden, die ieder hun eigen aanhangers zalig maken? Misschien verschillende soorten zaligheid? Mogen de aanhangers hun eigen zaligheid uit de vitrine kiezen? Hoogstens kan een deskundige, juist weggelopen uit de ‘nacht van de theologie’, dan wat uitleg geven bij het menu.

Zo langzamerhand duizelt het me. Ik hap naar adem. Precies, zullen ze zeggen, dat is pas echt religieus. Zo zul je vast zalig worden!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *