Preken over klimaatverandering?

N.a.v. de discussie over ‘Klimaatverandering is een religie’ (@wierdduk) een stukje uit mijn portefeuille van april 2013.

Ben ik een klimaatscepticus? Deze vraag knaagt in mij. Niet alleen voel ik gefronste wenkbrauwen en boze blikken op mij gericht. Ik geloof toch ook dat wij rentmeesters zijn met de dure plicht verantwoord om te gaan met de ons toevertrouwde schepping? Ik ben dus al lang bezig met zelfonderzoek op dit punt.klimaatreligie 5

Ik voelde me al lang gedrongen om over het milieu – in de jaren 1980 – en vervolgens over het klimaat te preken, maar ik heb me daar innerlijk tegen verzet.

Puriteins

Daarin speelt mee dat ik houd van het relativeren van hypes. Je wordt doodgegooid met die thema’s. En de verhalen druipen van moralisme, modern wetticisme, geseculariseerd puritanisme. Het zou te zacht uitgedrukt zijn dat het verstandig debat door emoties wordt vertroebeld. Milieu en klimaat zijn een nieuwe religie geworden. In de onverdraagzame vorm: wie kritische vragen stelt en afwijkende gegevens in de kantlijn plaatst, wordt verketterd en verbannen uit de kring die mag meepraten. Daar wil ik niet aan meedoen.

Rommel opruimen

Aan de andere kant ben ik opgevoed met het principe dat we de rommel die we maken moeten opruimen. We plegen roofbouw, we doen alsof we eigenaars van de wereld zijn in plaats van beheerders en we misbruiken die vanuit onze zwartste begeerten, hoogmoed, machtswellust en vernielzucht, en de onmatigheid of vraatzucht die de klassieke christenheid als een hoofdzonde beschouwde. Nederigheid is op z’n plaats, tegenover onze Schepper, en realistisch rekening houden met de gevolgen van onze daden – voorzover we die, met behulp van de wetenschap, kunnen overzien of vermoeden.

Daar staat dan weer tegenover dat ik sceptisch sta tegenover het vermogen van de wetenschap om de ontwikkeling van het klimaat te voorspellen. Vanuit datzelfde motief: bescheidenheid van ons als schepsels tegenover de Schepper en Heer van de wereld. Dat is in het algemeen niet de grootste deugd van onze natuurwetenschappers.

Maar ik geef toe dat ik, als niet-deskundige, steeds minder grond onder m’n voeten voel voor het klimaatsceptische standpunt. Wat betekent dat voor mij als christelijk preker? Ik zou best over ons rentmeesterschap preken – met de link naar de eigen tijd, onze plaats in de heilsgeschiedenis, uit 1 Petrus 4: 10.

Gevolg of oordeel?

Toch heb ik een diepere reserve. Volgens mij verleidt de wereld ons tot een kortsluiting in de keten van oorzaak en gevolg.

klimaatreligieWij mogen zegen van God verwachten op leven voor Hem in gehoorzaamheid over de hele linie. En omgekeerd moeten we ook vloek verwachten bij ongehoorzaamheid over de hele linie. Zo spreekt het Oude Testament in de grote zegen- en vloekhoofdstukken in Leviticus en Deuteronomium. Causale ketens die wij waarnemen worden overkoepeld door het Woord van de levende God die belooft en dreigt.

Brandstof en moraal

Wij kunnen de aarde niet redden met milieu- en klimaatmaatregelen als we intussen doorgaan met immoraliteit op seksueel gebied. Het omgekeerde is ook waar: het hoog houden van een seksuele moraal en strijd tegen abortus zal de samenlevingen op aarde niet redden als we doorgaan met het verstoken van fossiele brandstoffen alsof er niets aan de hand is.

God oordeelt de wereld. En redt. Hoe wij dat precies gaan merken op de kortere en langere termijn is voor ons verborgen. Het vrijzinnige scenario van de wereldondergang tenzij wij de aarde redden door ons verantwoord beheer, deugt niet. Evenmin het chiliastische scenario dat wij onbezorgd onze gang kunnen gaan omdat God toch wel met een dramatisch ingrijpen zal zorgen dat alles nieuw wordt.

Rentmeester zijn betekent: God en de naaste liefhebben in alles. Serieus gelovig voor hem leven, zonder ons leven op te knippen in terreinen die we beurtelings of naar eigen voorkeur hypen. Hij zal  daarop reageren op een manier die wij niet kunnen narekenen, maar waar wij wel het geheim van kennen: Christus.

april 2013

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *