Met zo’n slum hoef je geen medelijden te hebben (Kibera, Nairobi)

“Wij maken deze gebruiksvoorwerpen van beenderen. Mensen gooiden botten op straat als ze vlees aten, en kinderen P1050494verwondden zich eraan. Daarom begonnen we ze te verzamelen. Intussen kwamen we met een groep van vijftien mannen bij elkaar om te bedenken wat we konden doen aan de hoge werkloosheid in de slum. Het idee kwam op om iets met die botten te gaan doen. Dit is het bot van een kameel, dit van een koe. Onderdelen koken we in kleurstof, daarna maken we er met een machine een motief in. Kinderen begonnen de botten ook voor ons te verzamelen. We begonnen ze er geld voor te geven. Nu worden ze van alle kanten aangevoerd.”

Oud papier

Dit soort verhalen hoor je doorlopend als je je door Kibera, een krottenwijk van Nairobi, laat rondleiden. Nog een. Vrouwen met aids – weer is vijftien een sleutelgetal – kwamen bij elkaar om iets aan hun problemen te doen, terwijl ze met medicatie geholpen worden. Ze begonnen met voorlichting. Mensen waren bang besmet te worden door een handdruk en meden de patiënten. Dat misverstand hielpen ze uit de wereld. Ze maken sieraden van oud papier van tijdschriften, dat ze in een bepaalde vorm knippen en met behulp van lijm oprollen tot kralen. Ze hebben daarnaast ook een kinderdagverblijf. Woensdagsmiddags houden ze gezamenlijk bijbelstudie.

Ondernemingszin

Want het christelijk geloof drijft al die activiteiten. Kenia is het meest christelijke land ter wereld met ongeveer 85 procent christenen. Een tijd geleden was er in de slum nog veel criminaliteit: mannen kwamen aan de kost door inbraak en beroving en na zes uur ’s avonds was het voor de mensen die terugkwamen van hun werk niet meer veilig. Initiatieven om ze iets behoorlijks en zinvol te laten doen veranderden dat. Het maakt niet uit hoe arm je bent, het gaat erom wat je doet om iets te bereiken. Hoe ver je komt maakt ook niet uit, als je de weg maar aflegt.

Plan

Mijn gids, Richard, is zelf ook zo’n selfmade man. Als hij mij ’s morgens afhaalt voor de rondleiding, begint hij meteen een college over dit principe. Hij heeft een professionele P1050515uitstraling, zelfbewust, hij weet wat hij wil. En hij niet alleen. Kennelijk volgens een vast plan leidt hij mij rond in een klein gedeelte van deze enorme wijk en de mensen bij wie hij me introduceert zijn duidelijk gewend om hun verhaal te vertellen, zakelijk, zonder plichtplegingen. Kortom, de wijk bruist van ondernemingszin. Kijk, zegt hij, al die mensen zijn bezig hun eigen ding te doen. Alles is hier, inclusief banken en internetcafés. Alleen voor een ATM moeten we met een busje op stap. Richard zelf repareert elektronica. Hij wil graag een school van computers voorzien. Samen met een groep, natuurlijk weer.

Holistisch

Zijn ouders zijn van het platteland hier naar toe getrokken. Niet dat daar armoede zou heersen; de mensen zijn zelfvoorzienend. Maar het is moeilijk om er geld te maken en vooruit te komen. De stad biedt mogelijkheden. Dat blijkt. Soms meen ik een kapitalistisch toontje te horen in het verhaal, maar ten onrechte. Er zijn hier tal van NGO’s werkzaam, wel te verstaan vanuit de bevolking zelf. Ook het gemeenschapsleven bruist. De kerk heeft daar haar plaats in: ‘holistic’. Zoals het vroeger in Nederland geweest moet zijn, stel ik me voor.
Het is nu veilig in de slum. Er is wel een wijk waar criminaliteit nog gewoon is, maar daar wordt ook de nieuwe aanpak ingezet. Buren vertrouwen elkaar. Dat is nodig. Als je om hulp roept, komen ze van alle kanten naar je toe.

Strafhof

De verhoudingen met de instanties, zoals hulpdiensten en de overheid, zijn goed. Er zijn ook contacten met organisaties in bijvoorbeeld Amerika, die hier meewerken omdat ze potentieel zien. Maar tussen de gewone mensen en de overheid in zitten degenen die geldbelust en corrupt zijn. Ze kopen nieuwe appartementen op die de overheid voor armen heeft laten bouwen en verhuren ze tegen woekerprijzen.
Als ik – desgevraagd – zeg dat ik uit Nederland kom, zegt iedereen meteen: Den Haag! Voor het Internationaal Strafhof staan Kenianen terecht. Kijken ze er hier soms anders tegenaan, omdat het toch hun eigen mensen zijn? Nee! Krijg ik te horen van de leider van het bottenatelier. Zijn de rechters omkoopbaar? Ik zeg van niet. Laten die mensen die zich ten koste van ons grote posities hebben verschaft, veroordeeld worden!

Meer foto’s op mijn Facebook-pagina (klik)

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *