Grondslag en leven (ChristenUnie)

Er ligt een suggestie om in plaats van de ‘Drie Formulieren’ de ‘Twaalf Artikelen’ of Apostolische Geloofsbelijdenis als grondslag van de ChristenUnie te nemen.

Daar is iets voor te zeggen, maar alles hangt af van de manier waarop je dat doet. Doe je het vanuit een twintigste-eeuwse breed-oecumenische drang of vanuit de wortel waaruit de ChristenUnie vandaag nog steeds leeft?

De eerste beweging was: al die verschillen en strijdpunten uit vroeger eeuwen moeten we achter ons laten. Die scheppen maar verdeeldheid. We moeten als christenen allemaal één zijn, van ‘rechts’ tot ‘links’, behoudend tot vrijzinnig, van gereformeerden af tot de oosters orthodoxen toe, en ook de rooms-katholieken (als die zouden willen). De confessies van de grondslag3eeuw van de Reformatie en daarna zijn monumenten van verdeeldheid. Daarmee keren we ons, veelal expliciet, tegen elkaar. Laten we teruggaan naar de oudste belijdenis van het christendom, het Apostolicum. Dat hebben we allemaal, alle kerken, gemeenschappelijk, daar kan niemand aanstoot aan nemen.

Baken in zee

Op die manier wordt een belijdenis een ‘symbool’. Niet in de oorspronkelijke zin van ‘samenvatting’, maar in de moderne betekenis van ‘herkenningsteken’; afgedacht van de inhoud. In de praktijk waren er heel wat christenen die verscheidene van die artikelen ook niet meer geloofden. De schepping, de ‘maagdelijke geboorte’, de opstanding – sinds de Verlichting hadden brede kringen daar mee afgerekend. En bij de wederkomst van Christus, het eindoordeel en het eeuwige leven kon men zich niets meer voorstellen.

Déze oecumenische beweging speelde niet alleen wereldwijd, in de Wereldraad van Kerken, maar ook in Nederland, in de geschiedenis van de kerken die in de erop volgende eeuw tenslotte de PKN zouden vormen.

Het is een baken in zee. Deze stroming heeft politiek haar bedding gevonden in het CDA en verwante breed-christelijke partijen in andere landen.

Vernedering en verhoging

In de huidige ChristenUnie gaat het bepaald om een andere christelijke beweging. Dat blijkt wel als tegelijkertijd het plan is om het Kernprogramma te herschrijven en daarbij te verwerken wat uit de Nederlandse Geloofsbelijdenis politiek relevant is. De schepping wordt in dit verband vaak genoemd. Uit mijn ‘bewerking’ van deze belijdenis (zie ook de eerdere discussie hierover) is in het rondgestuurde plan het punt van de bedorven menselijke natuur geciteerd – actueel tegenover optimistische idealen van autonomie en maakbaarheid.

Als we zo positief vanuit de Twaalf Artikelen starten, hebben die veel meer te zeggen voor de politiek dan je op het eerste gezicht zou denken. Het gaat niet alleen om de schepping. Deze belijdenis laat bijvoorbeeld ook zien hoe Christus Heer is. Het gaat over zijn vernedering en over zijn verhoging daarna. Dat eerste is van belang voor de stijl van ons optreden, over hoe wij in een democratie staan en in de samenleving: bescheiden, zonder aardse machtsaanmatiging. Het tweede is de basis voor ons vertrouwen en onze vrijmoedigheid.

 Voeding

Uit de belijdenisgeschriften is meer te halen dan in het verleden al gedaan is, de tijd dat we van  ‘beginselen’ spraken. Ik noem ook nog even de Dordtse Leerregels. Die leggen een stevige basis onder het inzicht dat documenten als een Grondslag en een Kernprogramma betrekkelijk zijn. Het komt aan op de mensen die ze opstellen en die ze in de praktijk hanteren. Die mensen moeten voortdurend door het levende Woord van God, zoals het in de kerk wordt bediend, gevoed worden. Nog steeds ligt er het ‘baken in zee’: de grondslag kan een dode letter worden, ook al wordt die dan nog lange tijd niet gewijzigd.

Dit is geschreven door een gereformeerde. Laten evangelischen en rooms-katholieken maar met hun eigen officiële documenten komen. Zoals bijvoorbeeld Remco van Mulligen dat laatste doet in het boek ‘Van God los’.

Denken en werken vanuit onze ‘grondslag’, uit de bron, zal de christelijke politiek altijd levend en bij de les houden. En waar leven is, zullen meningsverschillen niet uitblijven.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *