De-escaleren

http://www.gelderlander.nl/regio/nijmegen-e-o/nijmegen/hoe-de-zeigelhofaffaire-kon-escaleren-1.2440750
Foto archief De Gelderlander

Het dreigt uit de hand te lopen. Het is al uit de hand gelopen, her en der in de wereld. Rouw, kwaadheid en onrust maken het moeilijk om helder te denken. Wat moeten we doen? Zo veel mogelijk de-escaleren, onszelf beheersen, de gemoederen tot bedaren brengen… Partijen oproepen het geweld te staken… Maar lukt dat? En waar zal het toe leiden? Zal Rusland het niet als zwakheid opvatten? Kun je ISIS (nu ‘IS’) laten begaan? Af en toe komt de herinnering boven aan de appeasement-politiek tegenover Hitler, die averechts werkte.

Marechaussees gaan, na zorgvuldige afweging, onbewapend naar het gebied waar het rampvliegtuig, nu over de hele wereld bekend als MH17, neerstortte. Oost-Oekraïne is oorlogsgebied, het is er weliswaar gevaarlijk, maar wapens dragen zou escalerend kunnen werken. Achter de oorlog tussen separatisten en de regering in Kiev liggen spanningen tussen Rusland en het Westen, en daarin willen we zo veel mogelijk de-escaleren; ook als we sancties onvermijdelijk vinden, opereren we zo voorzichtig mogelijk. Op een Derde Wereldoorlog zit niemand te wachten.

Heftig

In het conflict tussen Israël en Gaza roept de wereld op de wapens neer te leggen. Het geweld is heviger dan tevoren. Maar geen van beide partijen lijkt daar voor te voelen. De-escaleren lukt niet, het conflict is te heftig.

In Den Haag liet de politie een demonstratie pro-Gaza, pro-Palestijnen, eigenlijk propaganda voor ISIS, ongehinderd z’n gang gaan. Terwijl er haat tegen de Joden werd gezaaid. Hoe heeft dat kunnen gebeuren? Was er te weinig politie op de been, heeft burgemeester van Aartsen een inschattingsfout gemaakt? Er loopt nog een onderzoek. Ik vermoed dat men gevreesd heeft dat bij ingrijpen de boel uit de hand zou lopen. De-escalatie was het doel.

Want die demonstratie staat niet op zichzelf. Ook in Berlijn, Parijs en Rome roert het antisemitisme zich. Het conflict tussen Israël en Gaza, en op de achtergrond de brand in het Midden-Oosten en de opkomst van ISIS, verhit de gemoederen ook in Europa. En kunnen islamitische groeperingen, door hun aantal en de felheid van hun haat, gevaarlijk zijn, anders dan Joden.

Kruitdampen

Nederlanders kiezen partij. Voor de Palestijnen als de underdog, of voor Israël, dat na eeuwen van vervolging in Europa nu als eigen staat, een democratie naar westers model, een belegerde vesting is te midden van volken die het willen wegvagen.

Ook onder christenen lopen de gemoederen op. Van Agt en de zijnen, teleurgesteld dat Israël moreel gezien een gewone mensenstaat is, kiezen partij voor de Palestijnen. Aan de andere kant is er een sterke sympathie voor Israël, het Bijbelse volk van God waarmee Hij nog steeds niet definitief gebroken heeft. Emoties, gevoed door kruitdampen, bemoeilijken ook voor christenen het helder denken. Wat moeten we hiermee?

Vingerknip

Naar aanleiding van de MH17-ramp werd de vraag naar God (opnieuw) opgeworpen en dat werd voor mij de aanleiding om naar de kern te graven. Wat moeten we aan met een God die “in staat is met een vingerknip het kwaad af te wenden, maar het gebeurt niet”? Hoe kunnen we nog geloven dat Hij tegelijk goed is?

Ik ben geneigd om een wedervraag te stellen. Wat had je dan gewild dat God deed? Zou je willen dat Hij in elk voorkomend geval de baan van een raket of kogel afbuigt? Of een metalen muurtje uit de grond laat opschieten zodra iemand z’n hand naar een ander wil uitstrekken?

Wil je weten hoe God liefde is, hoe Hij zijn goedheid bewijst, wil je er iets van begínnen te begrijpen, dan moet je naar Golgota. Dat weten christenen eigenlijk wel, ook klagende christenen.

Pacifistisch

Was dat geen de-escalatie? Hij droeg geen enkel wapen. Hij hield zich consequent, hoe de vijand ook tekeerging, aan een eenzijdige wapenstilstand. Hij trad niemand die zijn zin wilde doordrijven in de weg. Redeloze haat, zinloos geweld, liet Hij over zich heen komen. Hij verzette zich niet, ook niet geweldloos. Hij liet zich slachtofferen, weerloos, zonder enige vorm van represaille. Als er één zich consequent pacifistisch heeft opgesteld, dan was Hij het.

Maar dat was nu juist zijn kracht; Gods kracht [1kor1: 25]. Daardoor heeft Hij alle machthebbers, presidenten, warlords, alle veroveraars en stichters van rijkjes en rijken, belegeraars en tunnelgravers, alle onderhandelaars en vijfde colonnes overwonnen. De meest geavanceerde wapens in alle arsenalen zijn in zijn hand, en niemand kan een martelpraktijk of een propagandamethode bedenken en op poten zetten zonder Hem.

Zweven

Dat hadden wij ook nodig. Onze de-escalatie redt de wereld niet, net zo min als onze gewapende acties, onze vredesmissies, onze diplomatie, onze sancties, onze wapenwedlopen of onze eenzijdige ontwapening, ons machtsevenwicht of onze vredesbeweging. Die vreemde macht van Christus slaat ons alle wapens uit handen. Tegenover Hem, of zonder Hem, zijn wij allemaal machteloos, en hopeloos bedreigd. Maar mét zijn macht worden we sterk.

“Christus Jezus is in de wereld gekomen om zondaars te redden” [1Tim.1: 15]. Dat is een bekende en diepe samenvatting van het evangelie. Het zal je maar gezegd worden. Wie noemt zichzelf nu een zonder.

“Jezus neemt de zondaars aan” – die refreinregel uit een mooi lied is in de loop van eeuwen christendom een cliché geworden. Het is ook vergeestelijkt en geïndividualiseerd en daarmee gaan zweven boven de wereld waarin die mensen, wij dus, leven; krachteloos geworden. Slavenhouders hebben het gezongen in hun christelijke erediensten, en kolonialisten. Kan dat misschien ook anders?

Kaliber

Laten we het toepassen op het nieuws van deze week. Christus Jezus is in de wereld gekomen om Nederlanders en Russen te redden, Israëliërs en Palestijnen, gutmenschen en verdoolden. Joden en moslims, mensen die eerst vijanden van Hem waren.

Wat kunnen we daarmee? Het is geen dooddoener, al wordt het zo ook wel gebruikt, door vrijzinnige en gemakzuchtige christenen: ‘we zijn tenslotte allemaal zondige mensen’, dus je kunt niemands gedrag meer veroordelen. Dat hou je in een wereld vol conflict niet vol. Het maakt het ook niet eenvoudig om te weten wat we moeten doen: de-escaleren of strengere sancties afkondigen, diplomatie of je tanden laten zien? Mensen van het kaliber van Frans Timmermans blijven nodig – christen of geen christen.

Grijstinten

Wel mogen we van dit geloof de-escalatie van onze emoties verwachten. En dat is belangrijk, want als emoties verhit raken kan zomaar de vlam in de pan slaan.

Wereldverbetering, wereldvrede hangt niet van ons af. En dat is maar goed ook. Laten we wat vaker tegen elkaar zeggen dat we aan bepaalde problemen niets kunnen doen, of veel minder dan we nodig vinden, hoe graag we ook zouden willen.

Christus oordeelt; ons partij kiezen blijft betrekkelijk. Zijn strijd valt niet samen met de conflictfronten in het nieuws. Hij verkondigt het enige echte, heilige zwart-wit, en daarmee wijst Hij ons de weg in een wereld van grijstinten waarin Hij ons nog een plaats geeft. Ons burgerschap is in de hemel, ons Jeruzalem, onze Papa.

Minder opwinding, minder hysterie, minder zwart-witdenken over de machtsverhoudingen in de wereld – met een rustige zekerheid van die éne overwinning – dat zal ons van pas komen als we echt een verschil willen maken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *