‘Christus Victor’ en ‘verzoening door voldoening’

Als het een typische kwaliteit van een profeet is om zijn gehoor tot aandacht te prikkelen, dan heeft het boek van Reinier Sonneveld iets profetisch. De titel richt zich al tot thrillerlezers. Het is een waagstuk om aan mensen (je denkt automatisch aan jongeren) die het christelijk geloof als oudbakken beschouwen of die zich ergens in de buurt van de uitgang van de kerk ophouden, de kern van het evangelie als nieuw en fris en spannend te presenteren. Reinier is daarvoor al een lange weg gegaan die niet onopgemerkt is gebleven, en dit nieuwe boek is daar een rijpe vrucht van. De overtuiging en het enthousiasme spat ervan af. Hij is een vakbekwaam theoloog, maar dat niet alleen, hij staat midden in de wereld. Hij daagt de moderne, nogal hoogopgeleide lezer uit vanuit de theologie van de eerste eeuwen, maar ook met om de haverklap beelden en verhalen:  van de klassieke Oudheid tot de actualiteit, het dierenrijk en Silicon Valley, wetenschappelijk onderzoek en het Guernica-schilderij. Hij weet even sprankelend aan te prijzen als te ontmaskeren. Er zijn kaderteksten en afbeeldingen; tegelijkertijd is de structuur helder. Kortom, als modern boek mag het er wezen. Ja, ik ben er enthousiast over en ik beveel het aan voor kerkverlaters en hun ouders.

Tolkien

De schrijver presenteert Christus als overwinnaar: ‘Christus Victor’. Deze benadering wordt vandaag door velen gedeeld, onder wie de bekende Tom Wright en vele aanbevelers op de omslag van het boek. Dit accent verdient het om gelegd te worden. Populair is de gedachte dat de traditionele theologie een eenzijdig accent legt op onze zondigheid. En het Westerse christendom vandaag heeft nogal probleemsjouwerige trekken. Een vrolijke correctie is op z’n plaats.

De theologisch onderlegde lezer zal meer dan eens zijn wenkbrauwen fronsen, maar eenzijdigheden zijn verantwoord in een boek als dit. Alleen wanneer een later hoofdstuk zich tegen de leer van ‘verzoening door voldoening’ keert en die nadrukkelijk bestrijdt, vliegt het verhaal uit de bocht. Inderdaad is de betaling voor onze schuld niet een zakelijke transactie. Christus’ sterven komt voort uit Gods overweldigende liefde! Maar Sonneveld keert zich niet alleen tegen de klassieke verzoeningsleer van Anselmus. De ‘Christus Victor’-benadering die het hele boek doortrekt gaat terug achter Augustinus, die de diepte van het kwaad in ons eigen hart peilt. Actuele afgoden worden weliswaar scherp ontmaskerd. Maar het evangelie is meer dan een spannend Tolkien-achtig verhaal over hoe de machten van het kwaad worden overwonnen. Het verandert ons hart, het doodt onze verlangens en maakt ze nieuw levend. Op dit punt trekt dit boek de lezer niet dichter naar de kerk toe en zal hij of zij nog verdieping nodig hebben.

N.a.v. Reinier Sonneveld, Het vergeten evangelie. Het geheim van Jezus verandert alles. Buijten en Schipperheijn, 2018. 287  pagina’s. € 19,90.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.