Govert Buijs over de geschiedenis

Hoe zie jij de geschiedenis? Geen idee, misschien. De afgelopen decennia is het geschiedenisonderwijs in Nederland ondermaats geweest, zo zien we de laatste tijd in. Met een canon, en meer canons, en een – niet gerealiseerd – museum proberen we het goed te maken.

Hoe zagen we voor die tijd de geschiedenis? Na de Middeleeuwen begon het een stuk beter te gaan! Maar sinds de Franse Revolutie… Goed, de wetenschap en vervolgens de welvaart gingen met sprongen omhoog, maar een Gouden Eeuw kregen we niet meer.

En wie is er nu gelukkig met het verloop van de geschiedenis? Met de politiek, met het milieu, met Europa?

Zoektocht

Wat denk je dan van deze uitspraak van Govert Buijs in zijn rede van vandaag (vrijdag 3 februari): “De geschiedenis van de westerse cultuur is te zien als één lange zoektocht naar een politieke orde die burgers aan elkaar kunnen geven, als wederzijdse bescherming van vrijheid, gelijkheid en waardigheid: de tirannie verdrijven, die mij mijn hart doorwondt!

Wat kan die man schrijven! Echt een columnist van het Nederlands Dagblad. Eén alles overkoepelende visie op de geschiedenis, compleet met een zinspeling op de Franse Revolutie en een snufje Tachtigjarige Oorlog. Adembenemend!

Hier haalde Abraham de mosterd. Het is duidelijk dat deze man de bron is van de nieuwe visie van het CDA. Hij smeedde het begrip compassie opnieuw. Alle politieke stukken daarover verbleken bij deze rede.

Crisisgevoel

Alleen: is deze visie op de geschiedenis niet al te optimistisch? Zo lang ik naar zijn rede luister, zie ik panorama’s van licht en hoop. Maar als ik er daarna over doordenk, komt de twijfel boven. Het crisisgevoel van vandaag krijg je niet met een zin omver!

Dit is Govert Buijs. Een man in de kracht van zijn leven, met een tomeloze energie en optimisme. Maar ook: met een visie die stevig geworteld is in het christendom waaruit het CDA ooit is voortgekomen. Op deze manier kan één blaasbalg het flakkerende vlammetje opnieuw aanblazen. Terug naar de eerste liefde! Daar roept hij niet alleen toe op, daarin gaat hij zelf voor.

Nog even terug naar die zin over de geschiedenis. Je zou het begin haast vergeten. “De geschiedenis van de Westerse cultuur is te zien als…” ‘Is te zien’ – wat betekent dat? ‘Kan gezien worden’ – zoals in het Engels? Of: ‘Moet gezien worden’ – zoals in het Duits?

Retoriek

Dat laatste is misschien knap gesuggereerd. Retoriek van de bovenste plank. Maar de eerstgenoemde betekenis is Nederlands; en het is ook de enige die Buijs in zijn academische rede kan verantwoorden. De geschiedenis kan op verschillende manieren gezien worden.

En een echt geschiedenisverhaal is nooit helemaal zonder retoriek. Van de milde weemoed van Geert Mak tot het motiverende enthousiasme van Govert Buijs.

Motivatie, dat had het kwakkelende CDA nodig. Aanwakkering van het vuur. Dat zal dan wel in de weg moeten gaan van innerlijke toeëigening van de christelijke inhoud. We zullen zien. Een eerste steen is gelegd.

Een visioen van de geschiedenis, en een visie op de toekomst – die twee zijn onafscheidelijk. Welke bagage we meenemen uit het verleden om de toekomst tegemoet te gaan, daar zijn wij zelf verantwoordelijk voor. Dat heeft alles te maken met hoe wij in het leven staan, in het heden.

2-2-2012

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *